Giá thuê là thứ ai cũng hỏi. Nhưng phần lớn mâu thuẫn giữa khách và chủ nhà lại nổ ra ở chỗ khác: tiền điện tính kiểu gì, ai sửa máy lạnh, cọc bao giờ trả. Những thứ đó nếu không hỏi lúc xem phòng thì ba tháng sau mới biết, và lúc đó tiền cọc đã nằm ở chỗ người khác.
Dưới đây là danh sách chúng tôi khuyên bạn hỏi cho bằng hết. Chủ nhà tử tế sẽ trả lời thẳng. Ai né tránh hoặc trả lời vòng vo thì đó cũng là một câu trả lời.
Về tiền
1. Điện tính theo giá nào?
Đây là câu quan trọng nhất, và là chỗ chênh lệch lớn nhất giữa các nơi. Giá bậc thang của EVN cho hộ gia đình thấp hơn đáng kể so với giá kinh doanh. Một số nơi áp giá cố định cao hơn giá EVN với lý do "bao gồm hao hụt".
Chênh lệch nghe nhỏ nhưng cộng lại không nhỏ. Một căn hộ bật máy lạnh cả ngày mùa nóng có thể dùng 300–500 kWh một tháng. Chênh 1.000đ mỗi kWh là chênh nửa triệu mỗi tháng, sáu triệu một năm.
Hỏi luôn: có công tơ riêng cho từng phòng không, hay chia đều theo đầu người? Chia đều nghĩa là bạn trả tiền máy lạnh của hàng xóm.
2. Nước tính theo khối hay theo đầu người?
Theo đầu người thường 80.000–120.000đ một người một tháng. Theo khối thì cần công tơ riêng. Cả hai đều được, miễn là nói rõ từ đầu.
3. Còn khoản nào ngoài tiền nhà, điện, nước?
Phí quản lý, phí gửi xe, phí rác, phí internet, phí dọn phòng. Có nơi gộp hết vào giá thuê, có nơi tách ra từng khoản. Yêu cầu liệt kê đủ và ghi vào hợp đồng.
4. Đặt cọc bao nhiêu, và trả lại khi nào?
Thông lệ là một tháng tiền nhà. Điều quan trọng hơn con số là thời điểm trả lại và những gì bị trừ. Hỏi thẳng: sau khi trả phòng bao lâu thì nhận lại cọc? Trừ những gì? Hao mòn tự nhiên có bị trừ không?
Bóng đèn cháy sau một năm ở là hao mòn tự nhiên, không phải bạn làm hỏng. Nếu chủ nhà không phân biệt được hai thứ đó thì cọc của bạn đang rủi ro.
5. Tăng giá thế nào?
Hợp đồng một năm mà không có điều khoản tăng giá thì tháng thứ bảy chủ nhà báo tăng, bạn không có cơ sở gì để từ chối. Yêu cầu ghi rõ: giữ nguyên giá trong suốt thời hạn hợp đồng.
Về phòng
6. Ai sửa khi thiết bị hỏng?
Máy lạnh, bình nóng lạnh, máy giặt, tủ lạnh — đều là thứ sẽ hỏng. Hỏi ai chịu trách nhiệm, và bao lâu thì có người tới. "Sẽ sửa" khác với "sửa trong 24 giờ".
Cũng hỏi luôn: máy lạnh vệ sinh định kỳ không, bao lâu một lần? Máy lạnh không vệ sinh vừa tốn điện vừa hại phổi.
7. Internet là đường riêng hay dùng chung?
Với người làm việc từ xa thì đây không phải chi tiết nhỏ. Wifi dùng chung cả toà vào giờ tối là lúc bạn họp online bị giật. Hỏi rõ: đường riêng cho từng căn, hay chia từ một đường chung?
8. Tiếng ồn thế nào?
Đi xem phòng ban ngày thì chỗ nào cũng yên. Hỏi: gần công trường không, quán nhậu không, karaoke không? Tốt nhất là quay lại xem lần hai vào buổi tối.
9. Có được nấu ăn không, nấu tới mức nào?
Nhiều nơi ghi "có bếp" nhưng cấm chiên xào vì sợ ám mùi. Nếu bạn nấu ăn thật thì hỏi cho rõ.
Về giấy tờ
10. Có hợp đồng bằng văn bản không?
Không có hợp đồng thì bạn không có gì cả. Hợp đồng phải ghi: giá, thời hạn, cọc, các khoản phí, điều kiện chấm dứt, và tình trạng nội thất lúc bàn giao.
11. Chủ nhà có đăng ký tạm trú cho bạn không?
Theo quy định cư trú, người thuê cần được khai báo tạm trú. Với người nước ngoài thì đây là việc bắt buộc và chủ nhà có trách nhiệm khai báo. Hỏi trước, đừng để đến lúc cần giấy tờ mới phát hiện chưa ai làm.
12. Trả phòng sớm thì sao?
Kế hoạch thay đổi là chuyện thường. Hỏi: báo trước bao lâu, mất cọc không, có được chuyển nhượng hợp đồng cho người khác không?
Vài dấu hiệu nên dừng lại
Không cho xem phòng thật, chỉ cho xem ảnh. Đòi cọc trước khi bạn nhìn thấy phòng. Không chịu ký hợp đồng. Giá thấp bất thường so với mặt bằng khu đó. Giục bạn quyết ngay vì "có người khác đang xem".
Cái cuối cùng là chiêu cũ nhưng vẫn hiệu quả, vì nó đánh vào tâm lý sợ mất. Một căn phòng tốt sẽ vẫn tốt sau khi bạn suy nghĩ một đêm.
Chụp ảnh lúc nhận phòng
Việc này mất mười phút và cứu bạn khỏi tranh cãi lúc trả phòng. Chụp toàn bộ: tường, sàn, thiết bị, vết xước có sẵn, số công tơ điện nước. Gửi cho chủ nhà qua Zalo ngay hôm đó để có mốc thời gian.
Khi trả phòng, chụp lại lần nữa. Hai bộ ảnh là bằng chứng khách quan hơn mọi lời nói.
Ở RentalFM, chúng tôi vận hành trực tiếp cả sáu toà nhà nên trả lời được hết những câu trên trước khi bạn tới xem. Điện theo giá EVN, có công tơ riêng, hợp đồng rõ ràng, đội kỹ thuật của chính chúng tôi. Bạn xem danh sách phòng rồi gửi yêu cầu, chúng tôi phản hồi trong 1–2 giờ.