Khi so sánh hai căn hộ, gần như ai cũng so giá thuê. Rất ít người hỏi cách tính điện. Mà đó lại là khoản chênh lệch âm thầm và lớn nhất.
Giá điện ở Việt Nam tính theo bậc thang
EVN chia mức tiêu thụ thành nhiều bậc, dùng càng nhiều thì đơn giá bậc trên càng cao. Ngoài ra còn phân biệt giá sinh hoạt cho hộ gia đình và giá kinh doanh cao hơn.
Điều này dẫn tới hai kiểu tính khác nhau ở các nơi cho thuê:
Tính theo đúng giá EVN. Chủ nhà thu lại đúng bằng số tiền phải nộp cho điện lực. Bạn dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu.
Tính giá cố định. Chủ nhà áp một đơn giá cho mọi kWh, thường cao hơn giá sinh hoạt, với lý do "bù hao hụt đường dây" hoặc "đã bao gồm chi phí quản lý".
Kiểu thứ hai không sai luật nếu hai bên thoả thuận và ghi trong hợp đồng. Nhưng bạn cần biết mình đang trả gì.
Chênh lệch lớn tới mức nào
Một căn hộ một phòng ngủ ở Đà Nẵng, bật máy lạnh phần lớn thời gian trong mùa nóng, thường dùng khoảng 300–500 kWh mỗi tháng.
Giả sử chênh 1.000 đồng mỗi kWh giữa hai cách tính. Với 400 kWh, đó là 400.000 đồng mỗi tháng — gần 5 triệu một năm. Đủ để làm căn "rẻ hơn 1 triệu tiền nhà" thành ra đắt hơn.
Chênh lệch này chỉ lộ ra sau vài tháng ở, lúc đó đã ký hợp đồng rồi.
Công tơ riêng hay chia đầu người
Câu hỏi thứ hai, quan trọng không kém.
Công tơ riêng từng căn — bạn trả đúng phần mình dùng. Đây là cách công bằng và cũng dễ kiểm tra nhất.
Chia đều theo đầu người — tổng hoá đơn cả toà chia cho số người. Nghĩa là nếu bạn đi làm cả ngày còn hàng xóm ở nhà bật máy lạnh 24/7, bạn đang trả một phần tiền điện của họ.
Cách chia đều đôi khi hợp lý ở nhà trọ nhỏ vài phòng. Với căn hộ dịch vụ thì không có lý do gì để không lắp công tơ riêng.
Nước
Đơn giản hơn điện. Hai kiểu phổ biến:
Theo khối, có đồng hồ riêng — trả theo lượng dùng thật.
Khoán theo đầu người — thường 80.000–120.000 đồng một người một tháng.
Cả hai đều bình thường. Khoán thì tiện, chỉ cần biết trước con số và ghi vào hợp đồng.
Những khoản hay bị quên
Ngoài điện nước, hỏi thêm cho đủ:
- Phí quản lý — đã gộp trong tiền nhà hay tính riêng
- Phí gửi xe — máy và ô tô tính khác nhau
- Phí rác — thường nhỏ nhưng nên biết
- Internet — miễn phí hay tính thêm, đường riêng hay chung
- Phí dọn phòng — bao nhiêu lần một tuần, có tính thêm không
Yêu cầu liệt kê đủ và ghi hết vào hợp đồng. Một hợp đồng chỉ ghi tiền nhà rồi "các chi phí khác theo thực tế" là chỗ để phát sinh về sau.
Bốn việc nên làm
Chụp số công tơ ngày nhận phòng. Chụp rõ mặt số cả điện lẫn nước, gửi cho chủ nhà ngay hôm đó. Không có ảnh này thì hoá đơn đầu tiên không có gì để đối chiếu.
Xin xem hoá đơn EVN gốc. Nếu chủ nhà nói tính theo giá nhà nước, hoá đơn là thứ chứng minh. Nơi làm ăn minh bạch không ngại đưa.
Tự đọc công tơ hằng tháng. Chụp lại vào cùng một ngày mỗi tháng. Vừa để đối chiếu, vừa giúp bạn biết mình thật sự dùng bao nhiêu.
Hỏi hoá đơn tháng nóng nhất. Tháng 5 đến tháng 8 là lúc tiền điện cao nhất. Hỏi người thuê trước hoặc chủ nhà con số tháng đó — nó cho biết chi phí thật hơn là con số trung bình cả năm.
Cách giảm tiền điện thật sự có tác dụng
Máy lạnh chiếm phần lớn hoá đơn. Vài điều tạo khác biệt rõ:
Để 26–27°C thay vì 20°C. Chênh mỗi độ là chênh vài phần trăm điện năng, và ở Đà Nẵng 26°C đã đủ mát.
Vệ sinh lưới lọc mỗi một hai tháng. Lưới bẩn khiến máy chạy lâu hơn để đạt cùng nhiệt độ.
Đóng kín cửa và kéo rèm buổi trưa, nhất là phòng hướng Tây.
Dùng thêm quạt trần hoặc quạt cây. Gió thổi khiến người thấy mát hơn ở cùng nhiệt độ, nên có thể để máy lạnh cao hơn vài độ.
Ở RentalFM, điện tính theo giá EVN và mỗi căn có công tơ riêng. Chúng tôi sẵn sàng đưa hoá đơn gốc khi khách muốn đối chiếu. Nước, internet và phí quản lý đều ghi rõ trong hợp đồng, không có khoản "theo thực tế" nào.